ΥΓ. Φίλε/φίλη μποντριγιάρ, δεν φταίει το κείμενό σου που είναι πολύ ενδιαφέρον. Τυχαίνει σήμερα να μην αντέχω την πραγματικότητα…

ΥΓ: τα εισαγωγικά είναι ” αυτ(ι)ά ” (και υπάρχει και προεπισκόπιση).

Τέλος πάντων,στα πρώτα άδεια εισαγωγικά του παραπάνω πόστ,είναι οι λέξεις …βουλητικές.
Και στα δεύτερα εισαγωγικά στο τέλος,είναι η φράση:να το κόψεις το ρημάδι το τσιγάρο,γιατί θα σε αρρωστήσει κάποτε.Και το κακό που μπορεί να συμβεί σε σένα,σε έναν άνθρωπο,είναι το μεγαλυτερο που μπορεί να συμβεί στη γή.

Τέλος πάντων,αυτά τα λίγα που κατάλαβα είναι ότι επειδή ένας σοφός δέν μπορεί να παραδεχτεί με τίποτα,ότι είναι δυνατόν η τυχαιότητα να παίζει ρόλο στην διαμόρφωση του σύμπαντος κόσμου, και καθώς βέβαια έχουν εκπέσει από το βάθρο του παντεπόπτη και οι άλλες “βουλητικές” υπερκειμενικότητες (βασιλιάς,θεός,κράτος,επιστήμη),που θα κατεύθυναν την μοίρα μας, αναγκάζεται να καταφύγει στον λαό,να τον προσωποποιήσει και να βρεί σε αυτόν την βούληση της μή βούλησης,το νόημα του μή νοήματος όπως λέει στη συνέχεια δια αντιγραφής φίλ.
Και όχι μόνο αυτό,αλλά ισχυρίζεται πώς ένας παθογενής τέτοιος λόγος μή νοήματος, θα αποκτήσει νόημα καθώς θα επιταχύνει την μή νοηματική διαδικασία να φθάσει πιο γρήγορα στο τέλος της.
Να αποκτήσει νόημα δηλαδή,επειδή κανείς δέν θα έχει τέτοιο νόημα.
Βασικά δηλαδή,για να πούμε και ένα παράδειγμα,είναι σάν να μιλαμε στον απέναντι και να μήν μας απαντάει,να του μιλάμε να του μιλάμε, μά τίποτα αυτός και τότε να κάτσουμε και εμείς σιωπηλοί, περιμένοντας ότι κάποτε θα βαρεθεί πιά να μήν μιλάει και θα ανοίξει το στόμα του.
Ωραία όλα αυτά, φθάνει όμως να αποκλείσουμε ότι ο απέναντι δέν είναι μουγκός.
Γιατί τότε απλώς θα περιμένουμε μουγκοί και εμείς.
Πιο απλά, άν πας με τα νερά ενός τρελλού ή ενός ηλίθιου, τρελλός και ηλίθιος θα γίνεις και εσύ.
Το αντίθετο,ο τρελλός να γίνει λογικός,είναι αδύνατον να συμβεί.

Όσο για τα μέσα και τον λαό που αναλύει ο μπόντρι,μου θυμίζει κάπως το ανέκδοτο με τον επιστήμονα και τα χαμστεράκια,όπου τα τελευταία ισχυρίζονταν ότι έχουν εκπαιδεύσει τον πρώτο να περνάει κάθε μέρα την ίδια ώρα από το κλουβί και να τα ταίζει.
Δυστυχώς όμως αυτό το ανέκδοτο το επινόησαν οι ίδιοι οι επιστήμονες (οι άνθρωποι) και όχι τα χάμστερ.
Θα μπορούσαμε βέβαια να πούμε και εδώ για μή νόημα που θα έλυνε αυτή την αντίφαση,άν όμως δέν παρεμβάλλονταν το κλουβί μεταξύ επιστήμονα και ποντικιών που αυτό είναι το νόημα τελικά.
Νόημα προσδίδει η ίδια αυτή η θέση μας έναντι του νοήματος.
Άν μας φυλακίζει ή το φυλακίζουμε δηλαδή.
Το ποντίκι δέν αντιλαμβάνεται ένα νόημα γιατί είναι το κέντρο ενός νοήματος,είναι το ίδιο νόημα δηλαδή.
Εμείς αντιλαμβανόμαστε ένα νόημα επειδή ακριβώς δέν είμαστε ένα νόημα.
Όλοι μαζί όμως,γιατί ο καθένας μας για τους άλλους αποτελεί ένα νόημα.
Απευθυνόμενος λοιπόν ο μποντριγιάρ σε ένα πλήθος για να το νοηματοδοτήσει δια του μή νοήματος ή απονοηματοδοτήσει δια του νοήματος,είναι μοιραίο ότι νοηματοδοτεί και απονοηματοδοτεί μόνο τα άτομα αυτά καθευατά αυτού του πλήθους ,από τα οποία μπορεί να είνια μόνο αντιληπτός.
Και έτσι ουσιαστικά αναρωτιέται:
Άν όλος ο κόσμος μπεί σε ένα κλουβί και εγώ είμαι απέξω,τότε ο κόσμος θα είναι φυλακισμένος ή εγώ ο ίδιος;
Εδώ σε αυτό το σημείο θα σας παραθέσω για απάντηση την φράση που μου λέει κάθε πρωί ο περιπτεράς όταν πάω να πάρω τσιγάρα και που λέει ότι είναι του μπέρναρντ σώ,αλά δέν τον πιστεύω γιατί μονο βίπερ διαβάζει: “να το κόψεις το ρημάδι το τσιγάρο, γιατί θα σε αρρωστήσει κάποτε. Και το κακό που μπορεί να συμβεί σε σένα, σε έναν άνθρωπο, είναι το μεγαλύτερο που μπορεί να συμβεί στη γή“.

ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑΡΙΟ ΙΔΕΩΝ
Η πρόκληση της σκέψης
από τον ΘΑΝΑΣΗ ΓΙΑΛΚΕΤΣΗ

Στις 6 Μαρτίου πέθανε στο Παρίσι ο γάλλος φιλόσοφος και κοινωνιολόγος Ζαν Μποντριγιάρ. Το κείμενο που ακολουθεί είναι ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Μποντριγιάρ «D’ un fragment l’ autre, Entretiens avec Francois L’ Yvonnet» (Albin Michel, 2001).

Αντιστέκομαι λίγο στην ιδέα της αντίστασης επειδή αυτή ανήκει στο σύμπαν της κριτικής σκέψης, της εξεγερμένης και ανατρεπτικής σκέψης και όλα αυτά είναι λίγο παρωχημένα. Αν αντιλαμβάνεται κανείς την ολοκληρωτική πραγματικότητα, η οποία έχει αφομοιώσει κάθε αρνητικότητα, η ιδέα να αντισταθεί σε αυτήν, να αντιπαραθέσει στην αξία μιαν αντι-αξία, σε ένα σύστημα ένα αντι-σύστημα φαίνεται να είναι αφελής και απατηλή. Τι μπορεί επομένως να παρεμβαίνει αν όχι μια ιδιαιτερότητα, η οποία δεν αντιστέκεται αλλά συγκροτείται σε ένα άλλο σύμπαν, με βάση έναν άλλο κανόνα του παιχνιδιού, η οποία μπορεί ενδεχομένως να εξοντωθεί, αλλά αποτελεί σε μια δεδομένη στιγμή ένα ανυπέρβλητο εμπόδιο για το ίδιο το σύστημα;

Αυτή, όμως, δεν είναι μια μετωπική αντίσταση. Μια μετωπική αντίσταση δεν φαίνεται πλέον δυνατή. Εχουμε διακρίνει άλλοτε τέσσερις τρόπους επίθεσης και άμυνας, εφόδου και αμυντικής διάταξης, ένα είδος γενεαλογίας. Οι λύκοι, οι ποντικοί, οι χαφιέδες, οι ιοί.

Αρχικά ο εχθρός είναι μετωπικός: είναι οι λύκοι -αυτό ισχύει και για τον ανθρώπινο εχθρό- αμπαρώνεται κανείς, φτιάχνει τείχη, συγκροτεί την πόλη του Μεσαίωνα, σε κάθε περίπτωση αντιστέκεται μετωπικά. Ο εχθρός είναι ορατός, ξέρει κανείς με ποιον έχει να κάνει, και οριακά μέχρι την πάλη των τάξεων του Μαρξ βρισκόμαστε πάντοτε σε αυτό το σχήμα. Επειτα έρχονται όχι πλέον οι λύκοι αλλά οι ποντικοί. Είναι ένας υπόγειος εχθρός, η μετωπική άμυνα δεν υπάρχει πλέον, χρειάζεται να επινοήσουμε κάτι άλλο, μια προφύλαξη, μιαν υγιεινή, να προσπαθήσουμε να τιθασεύσουμε αυτόν τον λιγότερο ανιχνεύσιμο εχθρό.

Μετά έρχεται μια άλλη γενιά εχθρών. Είναι οι χαφιέδες, οι οποίοι περιφέρονται όχι στο τρισδιάστατο πεδίο αλλά σε όλες τις χαραμάδες. Διαφορετικά από τους ποντικούς αυτοί κυκλοφορούν λίγο ώς πολύ παντού, γίνεται πολύ δύσκολο να τους περιορίσεις, χρειάζεται να αλλάξεις όλους τους τρόπους άμυνας. Η τέταρτη φάση είναι οι ιοί. Βρισκόμαστε τότε σε μια τέταρτη ιογενή διάσταση, όπου δεν υπάρχει πλέον δυνατή αντίσταση. Τι μπορούμε να κάνουμε τότε;

Χρειάζεται να δούμε σε τι αντιστοιχούν όλα αυτά. Οι ποντικοί είναι όλα τα μυστικά συστήματα, η ίντριγκα κ.λπ. Οι χαφιέδες είναι τα παράσιτα όλων των συστημάτων που δεν μπορούν να ελέγξουν τα πράγματα. Αλλά ο ιός είναι χειρότερος, επειδή είναι η ίδια η πληροφορία. Ο ιός είναι κατ’ εξοχήν φορέας πληροφοριών και ταυτόχρονα καταστροφέας της πληροφόρησης. Είναι ένας εχθρός αλλά δεν γνωρίζουμε τίποτα γι’ αυτόν. Εχει μία μόνο λειτουργία; Μια ζωτική λειτουργία; Γίνεται πολύ δύσκολο να προστατευτούμε από αυτόν. Υπάρχουν προβλήματα που τίθενται στο ίδιο το σύστημα με όρους αυτοάμυνας. Ταυτόχρονα όμως το πρόβλημα τίθεται και σε εκείνους που θέλουν να ανατρέψουν το σύστημα, επειδή είναι κανείς υποχρεωμένος να περάσει από τις ίδιες περιπέτειες της άμυνας και της επίθεσης.

Ενάντια σε έναν αθέατο και επομένως ασύλληπτο εχθρό, υποθέτω ότι χρειάζεται να γίνουμε και εκείς οι ίδιοι αθέατοι και ασύλληπτοι. Χρειάζεται η σκέψη να γίνει και αυτή ιογενής. Αυτό δεν είναι ένα απαισιόδοξο συμπέρασμα, αλλά χρειάζεται να πολεμήσουμε τον εχθρό με τα δικά του όπλα, με βάση τη δική του λογική. Χρειάζεται επομένως μια σκέψη η οποία, προκειμένου να αποτελεί μια πρόκληση, πρέπει να βρίσκεται στο ύψος ενός συστήματος το οποίο είναι παράδοξο, ασύλληπτο και απροσδιόριστο. Αυταπατάται πολύ κανείς όταν θέλει να επαναφέρει τα προβλήματα σε παραδοσιακές θεματικές, όταν συνδικαλίζεται, διαμαρτύρεται, διαδηλώνει σαν να είχαμε πάντοτε να κάνουμε με το ίδιο σύμπαν (…)

Τι γίνεται μια σκέψη όταν αναμετριέται με έναν κόσμο ο οποίος δεν είναι πλέον ακριβώς ο κριτικός κόσμος, εκείνος της κρίσης και της κριτικής σκέψης; Εχει επιρροή σε έναν κόσμο ο οποίος έχει γίνει εικονικός και ψηφιακός; Δεν το νομίζω. Χρειάζεται η σκέψη να είναι ομόλογη με το αντικείμενό της και να μπορεί ταυτόχρονα να διαφοροποιείται με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο από αυτό.

Απέναντι σε έναν ιογενή κόσμο η σκέψη οφείλει ίσως να γίνει και αυτή ιογενής, δηλαδή ικανή να δημιουργεί συσχετίσεις ή διαχωρισμούς διαφορετικούς από εκείνους της αντικειμενικής κριτικής ή ακόμη και της διαλεκτικής κριτικής. Οφείλει να είναι αγκυροβολημένη σε αυτή την ιογένεια του κόσμου και ταυτόχρονα να είναι ο αντίποδάς της, διαφορετικά δεν υπάρχει πλέον ως σκέψη.

Είναι μια δομική αντίφαση αλλά είναι και μια ενδιαφέρουσα κατάσταση. Τι κάνει η σκέψη το αντικείμενό της; Οφείλει να το αντανακλά με όρους αλήθειας, να το αποκαλύπτει, να το διαθλά;

Ή μήπως η σκέψη οφείλει να είναι καθεαυτή ένα γεγονός, κάτι που κλονίζει την τάξη του κόσμου;

Τάσσομαι μάλλον υπέρ μιας σκέψης η οποία εντάσσεται στον κανόνα του παιχνιδιού του κόσμου, επειδή αν αυτή παίζει ένα άλλο παιχνίδι δεν έχει πλέον επιρροή, αλλά η οποία επισπεύδει την πορεία του, την επιταχύνει προς το τέλος της. Αυτή η σκέψη είναι ένα στοιχείο επιτάχυνσης, γιατί διαφορετικά δεν αποτελεί γεγονός. Η σκέψη επιτείνει αυτή την ευαισθησία για τις τελικές καταστάσεις, που μου φαίνεται ότι χαρακτηρίζουν την τωρινή πορεία του κόσμου, μια πορεία παροξυντική. Η σκέψη είναι επομένως αυτό το παροξυντικό στοιχείο που συγκρατιέται ακριβώς πριν από το τέλος, αλλά και που βαδίζει όλο και ταχύτερα προς το τέλος.

Ελευθεροτυπία 25/03/2007